Grzyby a zmiany klimatu: prawie jedna trzecia badanych gatunków zagrożona

Zmiany klimatu wpływają nie tylko na pogodę, ale także na siedliska grzybów – z drastycznymi konsekwencjami: Najnowsza analiza IUCN pokazuje, że prawie jedna trzecia badanych gatunków grzybów jest zagrożona wyginięciem. Główne przyczyny to wylesianie i kryzys klimatyczny. Dla naszych lasów, które są zależne od grzybów jako partnerów, to sygnał alarmowy. W tym artykule podsumowujemy informację z Earth.Org i wyjaśniamy, dlaczego grzyby a zmiany klimatu są nierozerwalnie związane.

Co mówi nowe badanie o grzybach i zmianach klimatu

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) po raz pierwszy opracowała obszerną Czerwoną Listę dla grzybów. Wynik: około 30 procent ocenionych gatunków jest zagrożonych. Głównymi czynnikami są wylesianie – na przykład w wyniku ekspansji rolnictwa – oraz skutki zmian klimatu, takie jak susze i pożary lasów. Informacja z Earth.Org (2023) podsumowuje kluczowe liczby: z ponad 1300 ocenionych gatunków grzybów prawie 400 jest sklasyfikowanych w kategoriach „krytycznie zagrożony”, „zagrożony” lub „narażony”. Szczególnie dotknięte są grzyby mikoryzowe, które żyją w symbiozie z drzewami. Te gatunki są niezbędne nie tylko dla ekosystemu lasu, ale także dla magazynowania węgla w glebie.

Dlaczego grzyby i zmiany klimatu są ze sobą powiązane: fenologia i rozmieszczenie

Grzyby są wrażliwe na zmiany temperatury i opadów. Wiele gatunków owocnikuje wcześniej lub później niż kilkadziesiąt lat temu – zjawisko to w mikologii nazywane jest „fenologią”. Cieplejsza wiosna powoduje na przykład wcześniejsze pojawianie się smardzów jadalnych, podczas gdy grzyby jesienne, takie jak borowik szatański (Rubroboletus satanas), cierpią z powodu suszy. Te przesunięcia są istotne nie tylko dla zbieraczy, ale także zmieniają interakcje w lesie: gdy grzyby i drzewa tracą synchronizację, cierpi na tym zaopatrzenie mikoryzowe. Ponadto obszary występowania przesuwają się: gatunki ciepłolubne migrują na północ, podczas gdy gatunki preferujące chłód są wypierane na wyższe wysokości – często bez możliwości ucieczki. Zmiany klimatu działają więc podwójnie: bezpośrednio przez ekstremalne zjawiska pogodowe i pośrednio przez zmiany w lasach.

Gleby leśne jako klucz: sieci mikoryzowe i magazynowanie węgla

Grzyby są ukrytymi władcami gleb leśnych. Grzyby mikoryzowe łączą drzewa pod ziemią w sieć, która wymienia składniki odżywcze i wodę – a przy okazji magazynuje ogromne ilości węgla. Szacuje się, że grzyby na całym świecie wiążą kilka gigaton ekwiwalentu CO₂ rocznie. Jeśli te grzyby znikną, ucierpi nie tylko zdrowie drzew, ale także zdolność lasów do magazynowania węgla. Wylesianie niszczy te sieci bezpośrednio, ale zmiany klimatu również je stresują: dłuższe okresy suszy powodują obumieranie grzybów mikoryzowych, zanim będą mogły się zregenerować. Badanie z USA wykazało, że po suszach różnorodność gatunkowa grzybów może spaść nawet o 50 procent. Z drugiej strony ulewne deszcze i powodzie mogą zakłócić dopływ tlenu do gleby – to również osłabia społeczności grzybów.

Co oznacza Czerwona Lista dla grzybów – a czego nie oznacza

Czerwona Lista to ważny krok, ale nie jest kompletna. Dotychczas oceniono zaledwie kilka tysięcy gatunków grzybów – z szacowanych 2,5 miliona na świecie. Wiele gatunków nie zostało jeszcze opisanych, a tym bardziej sklasyfikowanych pod względem zagrożenia. To oznacza, że rzeczywiste zagrożenie może być nawet większe. Jednocześnie jest też nadzieja: grzyby są często odporne i potrafią szybko się przystosować, jeśli siedliska zostaną zachowane. Kluczowa jest ochrona nienaruszonych lasów – nie tylko ze względu na klimat, ale także dla bioróżnorodności. Dla miłośników grzybów oznacza to: osoby zbierające grzyby powinny odpowiedzialnie obchodzić się z siedliskiem i nie wyrywać rzadkich gatunków, lecz zabierać tylko to, co zostało pewnie zidentyfikowane. Dobry przegląd gatunków i ich rozmieszczenia oferuje Atlas gatunków FungiFind – znajdziesz tam również opisy gatunków takich jak borowik szatański, który w Niemczech znajduje się na liście ostrzegawczej.

Jak FungiFind pomaga: wykorzystanie sygnałów klimatycznych do szans na znaleziska

Właśnie dlatego, że zmiany klimatu wpływają na wzrost grzybów, aktualne dane są tak cenne. Mapa grzybów FungiFind pokazuje, gdzie i kiedy grzyby są obecnie zgłaszane – i pomaga dostrzec wzorce. Nasz wskaźnik pogodowy ocenia, jak sprzyjające są warunki do wzrostu grzybów, na podstawie opadów, temperatury i wilgotności gleby. Model sezonowy prognozuje, kiedy poszczególne gatunki mogą się pojawić w Twoim regionie – i czyni zmiany bezpośrednio odczuwalnymi. Osoby regularnie zgłaszające znaleziska przyczyniają się również do poprawy bazy danych dla badań. Im więcej wiemy o rzeczywistym rozmieszczeniu, tym lepiej możemy planować działania ochronne. Więcej informacji i aktualne artykuły znajdziesz na blogu FungiFind.

Podsumowanie: Grzyby a zmiany klimatu – sygnał ostrzegawczy dla lasu

Nowa Czerwona Lista pokazuje: grzyby są masowo dotknięte zmianami klimatu – a wraz z nimi lasy, które są od nich zależne. Ochrona grzybów to zatem nie tylko kwestia różnorodności biologicznej, ale także ochrony klimatu. Każdy może się do tego przyczynić: korzystaj z lasów z szacunkiem, zgłaszaj znaleziska i bądź na bieżąco. A osoby chcące zbierać grzyby powinny zawsze zadbać o fachową identyfikację – ten artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie zastępuje lokalnego doradztwa grzybowego.

Źródła

• [Nearly 1 in 3 Studied Fungi Threatened With Extinction From Deforestation, Climate Change - Earth.Org](https://news.google.com/rss/articles/CBMiqwFBVV95cUxNQUtBUWtpckZsajNtdDFpOEVHSkIzMGhxcWxYaHdfTUtjSkJvZFpzS1pENVozRmswakpqWVJLYXNRcmR4QTJULU5FUmFtNXREWi1mQVhBMmo1SEY0WXFmNnFBS21tbGtUeFdOMjNJWllsQ0JfaVE2dkxNdVZEbm45NFdjU0dJc1hXaXYtR3M3NXRScUtkUlhrSVZlQjFpOEJvNjh2aVZUU3Zkcjg?oc=5