Paralepista gilva: jadalny z ograniczeniami

Oznaczanie w 5 krokach

Paralepista gilva to gąsownik o ochrowożółtym do czerwonawego kapeluszu z koncentrycznymi wodnistymi plamami. Przypomina Paralepista flaccida i podobnie jak on uchodzi za jadalny, ale bywa opisywany jako ciężkostrawny i trudno go odróżnić od gatunków trujących.

Sezonod sierpnia do listopada

Wysyp zarodnikówbiały

RodzinaTricholomataceae

Kapelusz. Kapelusz jest ochrowożółty, nieco jaśniejszy niż u Paralepista flaccida, lejkowaty z zagłębieniem, a w młodości ma podwinięty brzeg. Na kapeluszu widać koncentryczne wodniste plamy, a cały grzyb wygląda masywniej.
Spód kapelusza. Gęste blaszki wyraźnie zbiegają po trzonie i dają się stosunkowo łatwo zdjąć z kapelusza, co jest typowe dla gatunków z rodzaju Paralepista.
Trzon, pierścień i pochwa. Trzon jest twardy, u podstawy z filcem grzybni. Nie ma pierścienia ani pochwy.
Zapach i smak. Blisko spokrewniony Paralepista flaccida pachnie drewnem i ostro; dla Paralepista gilva nie ma pewniejszych informacji.
Miąższ i przebarwienia. Miąższ jest jasny i cienki.

Z czym można pomylić

Paralepista gilva to gąsownik o białym wysypie zarodników, którego w terenie trudno wiarygodnie odróżnić od trujących krewnych. W południowo-zachodniej Europie został już pomylony z trującym Paralepistopsis amoenolens, który wywołuje zespół akromelalgii. Tylko dla pewnych siebie znawców.

Paralepistopsis amoenolens

trujący

Wywołuje zespół akromelalgii i w terenie nie da się go wiarygodnie odróżnić od gatunków Paralepista. Prawie nie ma pewnej cechy terenowej, dlatego takie znalezisko powinien sprawdzić doradca grzybowy.

Paralepista flaccida

jadalny warunkowo

Jest czerwonobrązowy do czerwonoochrowego i nie ma koncentrycznych wodnistych plam na kapeluszu. Plamy są cechą rozpoznawczą Paralepista gilva. Oba uchodzą za jadalne, ale w Szwajcarii Paralepista flaccida nie figuruje już na liście grzybów jadalnych.

Zobacz na mapie

Porównanie obok siebie

	Paralepista gilva	Paralepistopsis amoenolens	Paralepista flaccida
Kapelusz	ochrowożółty, lejkowaty, koncentryczne wodniste plamy	jasnoochrowy do kremowego, lejkowaty	czerwonobrązowy do czerwonoochrowego, od 4 do 10 cm, bez wodnistych plam
Spód	gęste, zbiegające blaszki, łatwo schodzą z kapelusza	zbiegające, gęste blaszki	gęste, zbiegające blaszki, ochrowe do rdzawych
Trzon	twardy, filc grzybni u podstawy	krótki, jasny	do 5 cm, twardy, filc grzybni u podstawy
Miąższ	cienkomiąższowy	cienkomiąższowy	cienkomiąższowy, trzon twardy
Wartość kulinarna	Jadalny warunkowo	trujący	jadalny warunkowo

Siedlisko & Sezon

Gleby leśne ze ściółką, często gromadnie w rzędach lub kręgach. Brak pewnych informacji.

Drzewa symbiotyczne

Rozkłada ściółkę i nie jest związany z konkretnym partnerem drzewnym.

Sezon

sty
lut
mar
kwi
maj
cze
lip
sie
wrz
paź
lis
gru

możliwy dobry główny sezon

Na podstawie blisko spokrewnionego Paralepista flaccida, który rośnie gromadnie w rzędach i kręgach.

Regiony grzybowe z prognozą dzienną

Dla tego gatunku nie ma jeszcze stanowisk w podziale na regiony. Strony krajów prowadzą do wszystkich regionów z prognozą dzienną.

Polska

Wszystkie regiony grzybowe →

Szansa w Twojej okolicy

Jak duże są szanse na znalezienie tego gatunku tam, gdzie teraz jesteś? Obliczamy to na podstawie pogody, wilgotności gleby, wysokości i lasu w Twojej lokalizacji.

Zobacz na mapie

Bezpieczeństwo

Nigdy nie jedz grzyba, którego nie rozpoznałeś z całą pewnością. Jedz wyłącznie grzyby oznaczone z całą pewnością i zawsze dokładnie obrabiaj je termicznie.

Wskazówki dla Twojego kraju

Polska

Ośrodek toksykologiczny:

Ośrodek Informacji Toksykologicznej Warszawa (OKZ)607 218 174Pomorskie Centrum Toksykologii Gdańsk58 682 04 04Ośrodek Informacji Toksykologicznej Poznań61 847 69 46

Numer alarmowy: 112

Poradnia mykologiczna: GIS: Grzyby, wybieraj bezpiecznie. Grzyboznawcy w stacjach sanitarno-epidemiologicznych bezpłatnie sprawdzają grzyby zebrane na własny użytek; warto wcześniej zadzwonić.

W kuchni

Jedz wyłącznie dobrze ugotowany i tylko w małych ilościach, bo duże ilości mogą być niestrawne. Kapelusze smaż lub duś w sosach. Gotuj co najmniej 15 minut.

Brak pewnych informacji o suszeniu. Niebezpieczeństwo pomylenia z trującym Paralepistopsis amoenolens. Niektórzy autorzy ostrzegają przed jednoczesnym piciem alkoholu.

Nigdy nie jedz dzikich grzybów na surowo i zawsze gotuj lub smaż je co najmniej 15 minut.
Używaj tylko młodych, świeżych, niezrobaczonych okazów, co do których masz pewność, jaki to gatunek.
Noś grzyby w przewiewnym koszu, nie w plastikowych torbach, i przetwórz je tego samego dnia.

Najczęstsze pytania

Czy Paralepista gilva jest jadalna?

Podobnie jak Paralepista flaccida uchodzi za jadalną, ale duże ilości mogą być niestrawne. Niektórzy autorzy ostrzegają przed piciem przy tym alkoholu. Ponieważ można ją pomylić z trującymi lejkówkami, tylko dla pewnych siebie znawców.

Jak odróżnić ją od Paralepista flaccida?

Paralepista gilva jest nieco jaśniejsza i ochrowożółta, wygląda masywniej i ma na kapeluszu koncentryczne wodniste plamy. Niektórzy autorzy widzą w niej tylko szczególną formę Paralepista flaccida.

Jaki trujący sobowtór jest znany?

Paralepistopsis amoenolens, który wywołuje zespół akromelalgii. W południowo-zachodniej Europie został już pomylony z gatunkami Paralepista, a w terenie nie da się go wiarygodnie odróżnić.

Gatunki pokrewne

Paralepista flaccida Paralepista flaccida
Lejkówka zielonawa Clitocybe odora
Gąsówka brudnofioletowa Lepista sordida
Gąska czarnołuskowa Tricholoma atrosquamosum
Gąska ziemistoblaszkowa Tricholoma terreum
Gąska żółknąca Tricholoma scalpturatum

Trener grzybiarza: sprawdź się

Źródła

Autorzy zdjęć

Zdjęcie: Strobilomyces · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons
Paralepista flaccida: Zdjęcie: Michel Langeveld · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Nie zastępuje osobistego sprawdzenia zbiorów przez znawcę. Bez gwarancji poprawności. Zaktualizowano: 17.10.2026.